Dit is een van de meest voorkomende oorzaken van een fotoclaim, en een van de lastigste, want een beeld uit een zoekmachine komt zonder licentie en zonder herkomst. Toch valt er ook dan nog het nodige uit te zoeken.
De oorzaak
Google Afbeeldingen is een zoekmachine, geen fotobank. Wat je daar ziet zijn beelden die ergens anders op het web staan, met de rechten van wie ze heeft gemaakt. Google toont ze, maar geeft er geen enkele toestemming voor; die kan Google ook niet geven, want de rechten liggen bij de maker. Een beeld dat vindbaar is, is daarmee niet vrij te gebruiken. Dat klinkt logisch als je het zo leest, maar in de praktijk gaat het bij heel veel mensen ooit mis.
Juridisch gebeurt er het volgende. Op vrijwel elke foto rust vanaf het moment van maken auteursrecht. Zet je zo'n foto op je eigen site, dan maak je hem opnieuw openbaar, en openbaarmaking is iets wat alleen de rechthebbende mag doen of toestaan. Doe je het zonder die toestemming, dan is dat in de regel een auteursrechtinbreuk, ook als het per ongeluk was en ook als je er niets mee verdiende.
Het vervelende is dat je bij deze route meestal geen enkel bewijs hebt. Geen licentie, geen downloadpagina, geen datum. Je weet alleen dat je hem "van Google" had, en dat is precies wat je niet kunt aantonen en wat ook niets zou helpen als je het wel kon.
Daarmee is nog niet alles gezegd. Ook nu geldt dat de claimende partij moet laten zien dat hij de rechten heeft, om welk beeld en welke periode het gaat, en hoe het bedrag is opgebouwd. Die vragen staan los van hoe jij aan het beeld kwam. En soms blijkt bij het uitzoeken dat het beeld ook op een vrije bron staat, of dat de site waar je het vandaan had zelf een licentie bood. Dan verandert het gesprek alsnog.
Sterk en zwak
Het bevestigt vooral dat er geen licentie was. Of het als verzachtende omstandigheid meeweegt, verschilt per zaak en is niet iets waar je op kunt rekenen.
De rechtenketen, het beeld, de periode en de opbouw van het bedrag. Dat staat los van jouw herkomst; het is de claimpartij die dit moet kunnen laten zien. Of en hoe je dat aan de orde stelt, werk je uit met de handleiding.
Weghalen verandert niets aan de periode ervoor, en je raakt je eigen bewijs kwijt van hoe de pagina eruitzag. Wat weghalen wel en niet doet, staat op de pagina over een verwijderde foto.
Staat hetzelfde beeld ook op een vrije bron, bij dezelfde maker, dan is dat een feit dat in je dossier thuishoort. Leg vast wat je vindt, met datum.
Terugzoeken
Je herinnering zegt 'Google'. De echte bron is een website, en die website bepaalt hoe je verhaal verder gaat.
Het is de moeite waard om precies uit te zoeken van welke site je het beeld destijds hebt opgeslagen. Google Afbeeldingen toont bij elk resultaat de bronpagina, en met een omgekeerde beeldzoekopdracht (Google Lens, TinEye of Bing) vind je meestal alle plekken waar het beeld voorkomt, inclusief de oudste. Kijk vooral naar deze drie mogelijkheden.
Het beeld staat op een gratis fotobank bij de maker zelf. Dan geldt daar een licentie die jouw gebruik mogelijk dekt. Dat is niet zeker: de licentie kan een naamsvermelding eisen of commercieel gebruik uitsluiten. Lees wat daarover staat op claim na een gratis fotobank.
Het beeld staat op een nieuwssite of bij een persbureau. Dan ben je waarschijnlijk bij de eigenlijke rechthebbende uit, en past de brief bij wat je ziet. Persbureaus en hun bureaus zijn actieve claimpartijen; kijk bij een claim van ANP hoe dat eruitziet.
Het beeld stond op een site die zelf geen rechten had. Dan is de plek waar jij het vond geen bron, en blijft de vraag wie de maker is. Google zelf biedt in de zoekresultaten een filter op gebruiksrechten en toont bij sommige beelden een licentievermelding met een link naar de voorwaarden. Was die vermelding er destijds bij, dan is dat iets wat je met een schermafbeelding kunt laten zien; was hij er niet, dan zegt dat niets ten gunste van jou.
Welke uitkomst je ook vindt: leg hem vast met datum en schermafbeelding voordat je iets aan de pagina verandert. Wat er verdwijnt als je eerst opruimt, staat op foto verwijderd en toch een claim.
Zo leg je het vast
Ook zonder licentie heb je een dossier. Het bestaat alleen uit andere stukken dan bij iemand die zijn download kan laten zien.
Open de mediabibliotheek van je website en zoek het beeld uit de brief. De uploaddatum daar is je eerste vaste punt. Noteer ook de bestandsnaam: die verraadt soms de bron, bijvoorbeeld een nummer van een stocksite of de naam van een fotograaf.
Upload het bestand bij Google Lens of TinEye en sorteer op oudste vindplaats. Maak schermafbeeldingen van de resultaten, met de datum in beeld. Let op verschillen in uitsnede en bewerking tussen jouw versie en die van de brief.
Maak een schermafbeelding van de pagina waar het beeld staat, met adresbalk en datum. Kijk daarna in het webarchief hoe lang het beeld er al stond; hoe je dat doet, staat op Wayback Machine en schermafbeeldingen.
Vergelijk beeld, periode en bedrag uit de brief met wat jij hebt gevonden. Klopt de periode? Is het hetzelfde beeld? Staat er een rechtenketen in, of alleen een naam? Dat zijn de punten waar je bij is mijn claim terecht? verder mee gaat.
Wat de brief nog moet bewijzen
Dat jij geen licentie hebt, betekent niet dat de brief automatisch klopt. Een claim bestaat uit meer onderdelen dan alleen de constatering dat het beeld op je site stond: wie de maker is, of de afzender namens hem mag optreden, om welke periode het gaat, en of het bedrag past bij wat een licentie voor dit beeld normaal zou kosten. Elk van die onderdelen moet de claimpartij zelf onderbouwen. Hoe je die onderbouwing beoordeelt als je zelf geen herkomst kunt laten zien, staat uitgewerkt op fotoclaim zonder licentie.
Let daarbij op het bedrag. Brieven over beeld "van Google" rekenen vaak met een tarievenlijst, een opslag wegens ontbrekende naamsvermelding en soms met kosten voor opsporing. Wat daarvan in de regel standhoudt en wat rechters daar eerder over hebben gezegd, lees je op jurisprudentie over fotoclaims. Wat een redelijke vergoeding voor jouw beeld zou zijn, reken je na met de bedrag-check.
Of en hoe je vervolgens reageert, en wat je met een eventueel voorstel doet, hangt af van wie er schrijft en hoe de brief in elkaar zit. Dat werk je uit met de handleiding. En voor daarna: de gewoontes waarmee je dit niet nog een keer meemaakt, staan op foto's veilig gebruiken.
De keuzehulp · vijf korte vragen
Een claimbrief roept vragen op. Breng in kaart waar je staat, welke stukken je nodig hebt en welke hulp bij je past.
Je antwoorden bepalen welke voorbereiding voor jou relevant is.
Zelf aan de slag met de handleiding of persoonlijk laten meekijken.
Gratis te doorlopen. Geen e-mailadres nodig.
Bekijk de handleiding of kies persoonlijke hulp.
Je antwoorden worden niet verstuurd. Deze keuzehulp helpt je voorbereiden en geeft geen juridisch oordeel over je claim.
Veelgestelde vragen
Verder lezen
Brief ontvangen?
Kies wat bij je past, reken meteen af en je kunt direct verder. Weet je niet welke van de drie je nodig hebt, stel dan eerst je vraag.
FotoclaimHulp is een particulier initiatief, opgezet door mensen die zelf zo'n brief kregen. Wij doen dit omdat we het maatschappelijk belangrijk vinden dat mensen niet betalen voor iets wat niet klopt, niet omdat er een verdienmodel achter zit. Wel zijn we eerlijk over waar onze rol ophoudt.
Elke zaak is anders. Aan de informatie op deze site kun je daarom geen rechten ontlenen. Zie ook onze algemene voorwaarden.
