Bijna elke discussie over een fotoclaim eindigt bij dit ene punt. Niet of er iets verschuldigd is, maar hoeveel. Het uitgangspunt is eenvoudiger dan de brief doet vermoeden, en het staat los van wat de afzender op zijn eigen prijslijst heeft gezet.
Het uitgangspunt
Het ijkpunt is wat een licentie voor precies dit gebruik normaal had gekost. In Nederland wordt de schade bij een auteursrechtinbreuk op een foto in de regel afgeleid van de gemiste licentievergoeding: het bedrag dat de rechthebbende had ontvangen als je vooraf om toestemming had gevraagd. Was het beeld voor honderd euro te licentiëren geweest, dan is honderd euro de basis van de schadevergoeding. Daar kan iets bovenop komen, bijvoorbeeld omdat de naam van de maker niet is vermeld, maar zo'n opslag moet worden onderbouwd.
Wat je in claimbrieven vaak ziet, is iets anders. Een tarief uit een eigen prijslijst, vermenigvuldigd met een factor, plus een opslag voor de inbreuk, plus administratiekosten, plus incassokosten. Zo groeit een licentie van vijftig euro uit tot een vordering van vijfhonderd. Elke laag daarvan is een keuze van de afzender, en elke laag kan afzonderlijk worden bekeken.
De vraag naar het bedrag komt overigens pas na de vraag of de claim zelf klopt. Wie de rechten niet kan aantonen of het gebruik niet kan bewijzen, heeft ook aan een keurig berekend bedrag niets. Die eerste controle staat op is mijn claim terecht?.
De opbouw
Zo is een vergoeding in de regel opgebouwd. Vergelijk het met de volgorde in jouw brief: vaak begint die bij stap 3 en slaat hij stap 1 over.
Wat rekent deze maker of deze beeldbank voor een foto van dit formaat, op een website als de jouwe, voor deze periode? Dat tarief hoort de afzender te kunnen laten zien, met een factuur, een prijsopgave of een publiek tarief van de eigen bank.
Een licentie wordt meestal per jaar of per gebruik verkocht. Stond het beeld drie maanden op een pagina die niemand bezocht, dan is dat een andere licentie dan drie jaar op de homepage. Beide kanten kunnen dit onderbouwen: zie schermafbeeldingen en de Wayback Machine.
Ontbrak de naam van de maker, dan wordt daar in de regel een verhoging voor gevraagd. In gepubliceerde uitspraken waarin een claim werd toegewezen, lag die verhoging tussen de 25 en 50 procent van de licentie. Meer daarover op opslag wegens ontbrekende naamsvermelding.
Pas helemaal aan het eind komen kosten: opsporing, brief, incasso, rente. Die posten hebben elk hun eigen regels en hun eigen maximum. Wat daar wel en niet bij mag, staat op incassokosten bij een fotoclaim.
Rekenen
Tussen de tweede en de derde balk zit het hele gesprek. Het gat wordt meestal gevuld met een combinatie van drie dingen: een tarief dat niet van deze maker maar van een lijst komt, een opslag die niet is uitgelegd, en kosten die niet aan de wettelijke regels voldoen. Soms zit er nog een vierde laag onder, een vergoeding die niet in euro's maar in dollars of ponden is berekend, naar een buitenlandse prijslijst.
Wil je deze rekensom voor jouw brief maken, gebruik dan de bedrag-check. Die zet het gevraagde bedrag naast een gebruikelijk licentietarief en laat zien uit welke posten het verschil bestaat. Wat je vervolgens met die uitkomst doet, hoe je een tegenvoorstel opbouwt en hoe je dat formuleert, staat in de handleiding, toegespitst op jouw brief.
Waar het misgaat
Dit zijn de terugkerende patronen in claimbrieven. Niet elke brief bevat ze allemaal, maar bijna elke brief bevat er minstens een.
Per afzender
Het bedrag hangt ook af van wie er schrijft, omdat elke afzender een ander verdienmodel heeft. Een fotograaf die zelf schrijft rekent meestal met zijn eigen tarief en zit daarmee het dichtst bij de maatstaf. Dat maakt het gesprek over de hoogte in de regel het kortst.
Bij een bemiddelaar of een rechtenbureau komt er een laag tussen. Zo'n bureau werkt vaak op basis van een percentage van wat het binnenhaalt, of rekent een vaste vergoeding per dossier. Dat verklaart waarom het bedrag in de brief hoger ligt dan wat de maker zelf voor een licentie had gerekend: een deel van de opbrengst gaat naar de dienst. Hoe dat per partij werkt, lees je op de pagina's over Permission Machine, Copytrack en Copyright Agent, en in het overzicht van claimpartijen.
Bij een persbureau zoals het ANP speelt weer iets anders: de vergoeding wordt afgeleid van een tarief voor redactioneel gebruik, terwijl het gebruik op jouw site daar vaak niet op lijkt. In meerdere recente zaken kwam de rechter niet eens aan het bedrag toe, omdat de rechten of het bewijs van gebruik niet rond waren. Dat onderstreept de volgorde: eerst de claim, dan het bedrag.
Wat de context van jouw site doet met het bedrag, is een vraag apart. Een hobbyblog zonder inkomsten vraagt om een andere licentie dan een webshop die het beeld in advertenties gebruikte. Dat verandert niets aan de vraag of het mocht, wel aan wat een gebruikelijke vergoeding is.
Veelgestelde vragen
Kort
Samengevat: een redelijk bedrag begint bij de licentie die je nodig had gehad, groeit alleen met wat wordt uitgelegd, en eindigt bij kosten die aan de wet voldoen. Alles wat daarboven zit, is een voorstel van de afzender. Een voorstel is bespreekbaar, en de gepubliceerde uitspraken laten zien dat rechters het ook zo bekijken.
Verder lezen
Brief ontvangen?
Kies wat bij je past, reken meteen af en je kunt direct verder. Weet je niet welke van de drie je nodig hebt, stel dan eerst je vraag.
FotoclaimHulp is een particulier initiatief, opgezet door mensen die zelf zo'n brief kregen. Wij doen dit omdat we het maatschappelijk belangrijk vinden dat mensen niet betalen voor iets wat niet klopt, niet omdat er een verdienmodel achter zit. Wel zijn we eerlijk over waar onze rol ophoudt.
Elke zaak is anders. Aan de informatie op deze site kun je daarom geen rechten ontlenen. Zie ook onze algemene voorwaarden.
