Onder bijna elke claimbrief staat een andere naam dan die van de fotograaf. Voordat je over het bedrag praat, is er een eerdere vraag: heeft de afzender het recht om dit geld van jou te vragen? Dat is geen formaliteit. In de praktijk is het een van de punten waarop claims het vaakst stranden.
Wie is wie in je brief
In een claimbrief lopen vijf rollen door elkaar, en de brief heeft er baat bij dat je ze niet uit elkaar houdt. Wie ze wel uit elkaar houdt, ziet meteen wat de afzender nog moet laten zien.
De auteur (maker). De fotograaf die op de knop drukte. Het auteursrecht ontstaat bij hem, vanzelf, zonder registratie. Lees auteursrecht op foto's voor de basis.
De rechthebbende. Degene die het auteursrecht bezit. Dat is de maker, of degene aan wie de maker het recht heeft overgedragen. Overdracht gaat niet vanzelf: de Auteurswet eist daarvoor een akte, een schriftelijk stuk waarin de overdracht staat. Een persbureau kan rechthebbende zijn als de fotograaf in dienst was (artikel 7 Auteurswet) of als hij zijn rechten bij akte heeft overgedragen. Een freelancer die zijn foto's bij een bureau onderbrengt, blijft vaak zelf rechthebbende.
De licentiehouder. Iemand die toestemming heeft om het werk te gebruiken, bijvoorbeeld een beeldbank. Alleen een exclusieve licentiehouder heeft een positie die in de buurt komt van die van de rechthebbende, en ook die exclusieve licentie moet in een akte staan. Een gewone licentie geeft geen recht om namens de maker schade te vorderen.
De agent of bemiddelaar. Permission Machine, Visual Rights Group, Copytrack, PicRights, Pixsy: bedrijven die namens rechthebbenden inbreuken opsporen en vergoedingen innen. Zij hebben zelf geen auteursrecht. Zij handelen op basis van een machtiging van de rechthebbende. Zonder die machtiging kunnen ze in de regel niets afdwingen. Zie wie is wie voor de rol van elke partij.
Het incassobureau. Neemt een vordering over of int hem in opdracht. Het heeft geen bijzondere bevoegdheden en kan je tot niets dwingen. Het kan alleen schrijven, bellen en eventueel een procedure laten beginnen. Lees ook sommatie of aanmaning.
Het gaat er dus niet om hoe stellig de brief is, maar of er een sluitende lijn loopt van de fotograaf naar de partij die jou aanschrijft. Elke schakel in die lijn moet aantoonbaar zijn.
De rechtenketen
Een claim is pas onderbouwd als elke stap in deze rij met een stuk is aangetoond. Ontbreekt er een, dan hangt de claim in de lucht.
Hoe verder naar rechts de afzender van jouw brief staat, hoe meer schakels hij moet kunnen laten zien. Elke schakel is een stuk papier dat je mag opvragen.
De machtiging
De wet regelt zowel de overdracht van auteursrecht als het bewijs van een volmacht. Allebei zijn het stukken op papier, en allebei mag je ze opvragen.
Een machtiging, in de wet een volmacht, is de bevoegdheid om namens een ander te handelen. Wie namens een fotograaf een vergoeding vraagt, doet dat als gevolmachtigde. De vraag is dan niet of de fotograaf rechten heeft, maar of de afzender die rechten namens hem mag uitoefenen. Dat zijn twee verschillende dingen die allebei moeten kloppen.
De wet geeft je hier een concreet middel. Artikel 3:71 van het Burgerlijk Wetboek zegt dat verklaringen van een gevolmachtigde door de wederpartij als ongeldig van de hand kunnen worden gewezen als zij meteen om bewijs van de volmacht heeft gevraagd en dat bewijs niet zonder uitstel is geleverd: een geschrift waaruit de volmacht blijkt, of een bevestiging door de volmachtgever zelf. Vragen naar de machtiging is dus geen chicane. Het is een recht dat de wet je geeft, en de rechthebbende kan het eenvoudig beantwoorden als hij er is.
Voor de rechten zelf geldt iets soortgelijks. Artikel 2 lid 3 van de Auteurswet bepaalt dat de levering voor overdracht van auteursrecht, en ook het verlenen van een exclusieve licentie, bij een daartoe bestemde akte geschiedt. De overdracht omvat bovendien alleen de bevoegdheden die in die akte staan. Een persbureau dat zegt de rechten van een freelancer te hebben, moet die akte dus kunnen laten zien. Rechtbank Gelderland wees in maart 2026 een vordering van het ANP op precies dit punt af: de foto was beschermd, maar het persbureau had niet aangetoond dat het via een akte rechten op de foto had verkregen. Rechtbank Midden-Nederland deed in december 2021 hetzelfde, omdat niet was gesteld of gebleken dat de fotograaf de foto in dienst van het ANP had gemaakt. Meer uitspraken staan op de pagina jurisprudentie over fotoclaims.
Veel brieven onderbouwen de rechten met een link naar een beeldbank, een archiefnummer of een schermafbeelding uit een eigen database. Dat laat zien dat de foto ergens in een collectie zit. Het laat niet zien wie de maker is, of die maker zijn rechten heeft overgedragen, en of de afzender namens hem mag optreden. Een database is een administratie, geen akte.
De Auteurswet kent wel een vermoeden van makerschap (artikel 4): wie op of bij het werk als maker is aangeduid, wordt als maker beschouwd tot het tegendeel blijkt. Dat helpt de fotograaf wiens naam bij de foto staat. Het helpt een bureau dat zich op een interne database beroept veel minder, want daar staat de naam van het bureau, niet die van de maker, en het vermoeden gaat over de maker.
Wat je hiermee doet, en in welke bewoordingen je om deze stukken vraagt, hangt af van wie er schrijft. Dat is de eerste vraag van de beslisboom en het staat uitgewerkt in de handleiding, toegespitst op jouw brief.
Persbureau of freelancer
Een persbureau en een freelancer zitten juridisch in een andere positie, en de brief maakt dat onderscheid zelden.
Was de fotograaf in dienst van het persbureau toen hij de foto maakte, dan is het bureau in beginsel zelf de maker (artikel 7 Auteurswet). Dan is er geen overdracht nodig, maar het dienstverband moet wel worden aangetoond.
Een freelancer blijft rechthebbende tenzij hij bij akte heeft overgedragen. Het persbureau moet die akte, of een machtiging, kunnen laten zien. Hier gingen de ANP-zaken van 2021 en 2026 op mis.
De gunstigste situatie: de maker is meestal ook de rechthebbende en er is geen keten. Het gesprek gaat dan vrijwel alleen nog over het bedrag. Zie de fotograaf schrijft zelf.
Het bureau heeft geen eigen rechten. Het moet twee dingen aantonen: dat de fotograaf rechthebbende is, en dat het bureau namens hem mag optreden. Allebei zijn het stukken die je mag opvragen; hoe je dat aanpakt staat in de handleiding.
Veelgestelde vragen
Laatst gecontroleerd op 2 september 2026.
JURIST LAAT WETSARTIKELEN EN FORMULERING NAKIJKEN
Verder lezen
Brief ontvangen?
Kies wat bij je past, reken meteen af en je kunt direct verder. Weet je niet welke van de drie je nodig hebt, stel dan eerst je vraag.
FotoclaimHulp is een particulier initiatief, opgezet door mensen die zelf zo'n brief kregen. Wij doen dit omdat we het maatschappelijk belangrijk vinden dat mensen niet betalen voor iets wat niet klopt, niet omdat er een verdienmodel achter zit. Wel zijn we eerlijk over waar onze rol ophoudt.
Elke zaak is anders. Aan de informatie op deze site kun je daarom geen rechten ontlenen. Zie ook onze algemene voorwaarden.
