Veel mensen denken dat auteursrecht vooral over foto's gaat. Een infographic, een icoon of een vectorillustratie is precies even beschermd. Claims over dit soort beeld komen alleen via andere wegen binnen, en ze lopen op andere punten vast.
De wet
De Auteurswet beschermt werken van letterkunde, wetenschap of kunst. In artikel 10 staat een lijst met voorbeelden, en daarin staan naast fotografische werken ook teken-, schilder- en plaatwerken, aardrijkskundige kaarten, ontwerpen en schetsen, en werken van toegepaste kunst. Een infographic, een icoon, een vectorillustratie of een sjabloon valt daar in de regel onder, zolang het een eigen, oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijk stempel van de maker draagt. Dat is dezelfde maatstaf als bij een foto.
Die maatstaf is voor beeldbankmateriaal meestal snel gehaald. Een illustrator die een set iconen tekent of een infographic ontwerpt, maakt keuzes in vorm, kleur, compositie en stijl. Dat het beeld eenvoudig oogt of in een grote catalogus zit, doet daar niets aan af. Er zijn wel grensgevallen: een enkel pijltje, een standaardvorm of een banale weergave van een bekend symbool is niet beschermd. Maar de meeste vectoren die in claims opduiken zijn geen enkel pijltje.
Wat wel anders is dan bij foto's: een vector is bewerkbaar. Wie kleuren aanpast, elementen weghaalt of onderdelen combineert, maakt een bewerking. Ook een bewerking blijft in beginsel onder het auteursrecht van de oorspronkelijke maker vallen, zolang het origineel erin herkenbaar is. Aanpassen is dus geen manier om onder een licentie uit te komen, al speelt het wel mee in de vraag hoe zwaar het gebruik weegt.
Bij beeldbanken als Pngtree, Freepik, Vecteezy, Flaticon en Shutterstock zit het beeld bijna nooit bij de beeldbank zelf. Het is geüpload door een contributor, een illustrator die met de beeldbank een overeenkomst heeft gesloten. Die overeenkomst bepaalt of de beeldbank zelf mag claimen, of alleen namens de maker, of helemaal niet. Dat is bij een claim over een vector de eerste vraag die je stelt, net als bij een claim van een rechtenbureau over een foto.
De wegen
Vier routes, vier verschillende afzenders. De afzender bepaalt welke vragen je stelt.
De zwakke plekken
Zes punten die in de praktijk steeds terugkomen. Elk punt dat niet klopt, verandert de claim.
Wat je controleert
Wat je daarna doet en hoe je dat formuleert, staat in de handleiding, toegespitst op jouw mail.
In je account bij de beeldbank, je downloadmap, je mailbox of bij je ontwerper. De datum en het plan van dat moment zijn het belangrijkst.
Zoek de licentietekst op zoals die gold op je downloaddatum, bijvoorbeeld via een webarchief, en bewaar een kopie.
Is het werkelijk hetzelfde bestand? Staat het er nog? Sinds wanneer? Maak een schermafbeelding voordat je iets verandert.
Wat had een licentie voor dit gebruik normaal gekost? Dat is de maatstaf, niet het abonnement of de prijslijst in de mail. Gebruik de bedrag-check.
Veelgestelde vragen
Verder lezen
Brief ontvangen?
Kies wat bij je past, reken meteen af en je kunt direct verder. Weet je niet welke van de drie je nodig hebt, stel dan eerst je vraag.
FotoclaimHulp is een particulier initiatief, opgezet door mensen die zelf zo'n brief kregen. Wij doen dit omdat we het maatschappelijk belangrijk vinden dat mensen niet betalen voor iets wat niet klopt, niet omdat er een verdienmodel achter zit. Wel zijn we eerlijk over waar onze rol ophoudt.
Elke zaak is anders. Aan de informatie op deze site kun je daarom geen rechten ontlenen. Zie ook onze algemene voorwaarden.
